تعرفه عادلانه

تعرفه عادلانه

تعرفه عادلانه
 
 
«تعرفه عادلانه»
تحلیل واژه «عادلانه» در تعیین «تعرفه» پزشکی
 
سال هاست بحث «تعیین تعرفه پزشکی» در کشور ما داغ است. البته نگارنده اعتقاد دارد، این یک بحث بیهوده است که مبنای اقتصادی نداشته، و تنها با گسترش آن به سطح عامه مردم، تلاش دارد با هدایت افکار عمومی به سمت و سوی درآمد یکی از مفیدترین اقشار جوامع انسانی، مردم را به «دلسوزی» دولت، باورمند نماید. یعنی در حالیکه دولت از کنترل قیمت بسیاری از هزینه های ضروری و حیاتی مردم ناتوان است، با فشار روی شغلی که به دلایل پیدا و ناپیدا، خودش «به غلط» کنترل جریانات آن را بطور کامل در اختیار گرفته، و با پایین نگاه داشتن «مصنوعی» تعرفه های این شغل، مردم را در این توهم نگاه دارد که «ما به فکر معیشت شما هستیم»!
گفتم این بحث بیهوده بوده و اصلا نیازمند چنین جار و جنجالی نیست. چرا که امروز، همه محصولات مادی و معنوی دنیا، قیمت خود را بر اساس فرمول های ساده ای تعیین می کنند. فرمول هایی که یک نوجوان دبیرستانی با تسلط نسبی بر ریاضیات هم آنها را می داند. این فرمول سال هاست برای تعیین تعرفه های پزشکی نیز مورد استفاده قرار می گیرد و به نوعی، مورد قبول سازمان های بیمه گر کشورمان نیز می باشد:
افزایش تعرفه سالانه = تورم سال قبل + هزینه های سربار
«هزینه سربار» را توضیح می دهم، که عبارت است از افزایش بیش از متوسط تورم در هزینه های پزشکی. مثلا اگر در یک سال فرضی، تورم 20% بوده، ولی افزایش قیمت لوازم پزشکی 40% باشد، آن 20% می شود هزینه سربار. میزان تورم در کشور ما یک عدد با تولرانس بسیار بالاست! یعنی همیشه دولت ها برای موفق نشان دادن سیاست های خود و نیز حفظ آرامش بازار، به انحای مختلف، آن را کمتر از میزان واقعی برآورد کرده اند.
با این وجود، ملاک و انتظار ما البته همیشه بسیار سخاوتمندانه بوده و رقم «تورم» را همان رقم مورد قبول دولت در نظر گرفته در فرمول قرار داده ایم، و از احتساب «هزینه سربار» نیز خودداری نموده ایم. بدینوسیله، با در دست داشتن نرخ رسمی تورم سالانه کشو، و نیز مبنا قرار دادن ویزیت یک پزشک عمومی(بعنوان پایه) در یک تاریخ فرضی، می توانیم «عادلانه» بودن تعرفه های هر سال را بررسی کنیم. در مقایسه سال به سال و نقطه به نقطه «تورم / تعرفه» بجز سال های بسیار معدودی که میزان افزایش تعرفه ها، بطور چشمگیری بیش از تورم بوده، در باقی موارد، هرگز نرخ رشد تعرفه های پزشکی، بیش از نرخ تورم نبوده است. آن موارد معدود نیز بواسطه نگاه ویژه دولتمردان وقت به بحث سلامت و جهت «جبران عقب ماندگی چندین ساله تعرفه ها از نرخ تورم» صورت گرفت، که همه به آن اذعان داشتند.
روش دیگری که می توان به کار گرفت و به واقعیت نزدیک تر است، مقایسه شاخص های غیر رسمی تورم(از جمله قیمت سکه) با تعرفه ها، در یک بازه زمانی مشخص( مثلا از سال 1379 که ما دسترسی به تعرفه های رسمی را داشتیم ) می باشد. از این طریق، براحتی می توانیم محاسبه کنیم که تعرفه ویزیت یک پزشک عمومی در زمان فعلی، چقدر به «واقعیت» نزدیک است!!! قطعا نتیجه فوق، یک نتیجه خجالت آور برای همه ما خواهد بود...
به عنوان مثال، نتایج زیر از جداول پیوست به مقاله استخراج شده است؛
 
بر اساس افزایش تورم(بر اساس جدول شماره 1 و در سه سال اخیر به عنوان مثال):
تورم سال 95 = 9%  - افزایش تعرفه سال 96 = 5%
تورم سال 96 = 9.6%  - افزایش تعرفه سال 97 = 6%
تورم سال 97 = 26.9%  - افزایش تعرفه سال 98 = 10%
  —————————————————-
 
بر اساس افزایش نرخ سکه(بر اساس جدول شماره 2):
ارزش سکه  در سال 1379 = 605120 ریال
تعرفه پزشک عمومی در سال 1379 = 8000 ریال
=================================
ارزش سکه(متوسط) در سال 1398 = 40000000 ریال
تعرفه پزشک عمومی در سال 1398 = 270000 ریال
=================================
افزایش نرخ سکه از سال 79 تا 98 = 6510%
نرخ قابل پیش بینی تعرفه پزشکان عمومی در سال 1398 = 520000 ریال (800 × 1/65)
 
 
 
 
نهایتا از مقایسه هر کالای مصرفی و خدماتی دیگر که بعنوان معیار استفاده نماییم، به این نتیجه قطعی می رسیم:
«نرخ افزایش تعرفه پزشکان با همه معیارها، پایین تر از نرخ واقعی است»!
وقتی از «نرخ» و «افزایش» حرف می زنیم، یعنی پایه محاسبات خود را بر «تعرفه» و «ارزش خدمات» پیشینیان(نه خالص درآمد آنها) قرار می دهیم و به دنبال رشد تعرفه های خویش با متوسط «تورم» واقعی جامعه هستیم، و بحث «ارزش واقعی خدمات» و جبران عقب افتادگی آن را «فعلا» کنار گذاشته ایم. اما چرا در طی چند دهه گذشته هرگز این انتظار حداقلی برآورده نشده؟ آیا در طی نیم قرن اخیر، ارزش جان و سلامت انسان ها در ایران و جهان پایین تر آمده که به تبع آن ارزش خدمات پزشکان ایرانی نیز همگام با پزشکان دنیا کمتر شود؟ آیا سرمایه گزاری های مادی و معنوی پزشکان ایرانی(مثلا سنوات تحصیل، مخارج تحصیل و...) تا زمان رسیدن به جایگاه یک پزشک، کاهش پیدا کرده که انتظار داشته باشیم آنها در «ارزش» کار خود تجدید نظر کنند؟ پاسخ همه این پرسش ها منفی است! بارزترین سند این ادعا، دیه کامل یک انسان است که از سال 79 تا به امروز 2/42 برابر شده(جدول شماره 3)، در حالیکه ویزیت پزشک عمومی توسط همین سیستم تنها 7/33 برابر شده است(جدول شماره 4)!!!
 
همه اینها را قرار دهید در کنار افزایش دو برابری تعداد پزشکان از سال 1379 تا امروز(منحنی شماره 1) که خود به خود، متوسط درآمد سرانه آنها را «نصف» می کند و به تنهایی می تواند «اقتصاد پزشکان» را به سقوط نزدیک کند! پس اینهمه خساست در پرداخت حق و حقوق پزشکان برای چیست؟
***
بهانه بسیار «نا پخته» دولت و مجلس برای این ظلم مضاعف بر جامعه پزشکی، تغییر جهشی ضرایب جراحی و بستری در اوایل اجرای طرح تحول سلامت است. در این مورد باید گفت، در همان زمان هم این افزایش جهشی، اولا با هدف «جبران» عقب ماندگی چندین ساله ضرایب و پیشگیری از پدیده «زیر میزی» صورت گرفت و هیچ منافاتی با افزایش سالانه تعرفه ها ندارد، و ثانیا همین افزایش دهان پر کن، هرگز بصورت واقعی اجرا نشد و تنها فشار روانی آن بر پزشکان باقی ماند. ضمن اینکه، تعرفه هایی چون ویزیت سرپایی، هرگز تابع آن افزایش جهشی نبود و لذا همین بهانه اشتباه هم به هیچ عنوان برای تعرفه خدمات سرپایی مسموع نخواهد بود. شما اگر به تعرفه های خدمات جنبی پزشکی، مثلا تعرفه تزریقات دقت بفرمایید، متوجه عمق فاجعه خواهید شد! در حالیکه هزینه انجام تزریق یک آمپول عضلانی در مطب، هر سال افزایش چشمگیری دارد(حقوق پرسنل، قیمت الکل و پنبه، هزینه ضد عفونی و نظافت، اجاره محل و...) ، تعرفه تزریقات در کل چهار سال اخیر، تنها 8%(درست خواندید، هشت درصد) افزایش داشته و از 4000 تومان به 4320 تومان رسیده است!!!
***
حتی اگر دولت و وزارت وقت بهداشت، مسئولیت عقب ماندن ویزیت ها در سنوات خیلی دور را متقبل نشود، باید مسئولیت «انقباض تصنعی و ظالمانه تعرفه پزشکی» در چند سال اخیر را بپذیرند و در سال جاری آن را جبران نماید. از محاسبات «ترکیبی» و «اسکونت» وار عقب ماندگی نرخ تعرفه ها از نرخ تورم می پرهیزیم و به همین سه سال اخیر می پردازیم. طبق توضیحات بالا، تعرفه پزشکان در سه سال اخیر چیزی حدود 24.5%  از تورم عقب مانده. تعرفه پیشنهادی سازمان نظام پزشکی برای سال 1399 ، باید جمع رقم تورم سال 98 به علاوه 24.5 باشد، و هر رقمی کمتر از این، باز هم یک ظلم بارز به جامعه پزشکی و به تبع، کل جامعه خواهد بود که از خدمات آنها بهره می برند.
پ ن: بر اساس آمارهای مختلف نقطه به نقطه، نرخ تورم سال 1398 ، حدود 50% پیش بینی می شود. بر این اساس، افزایش پیشنهادی تعرفه پزشکی در سال 98 نسبت به 97 ، باید 24.5 + 50 و حدود 74.5% باشد، و کمتر از آن، نوعی عقب نشینی تکراری و بی معنا خواهد بود.
 
دکتر محمد(شهریار) شفائی - 6/8/98